Ανάπτυξη με κοινωνικό πρόσημο

Τετάρτη, 01 Μαρτίου 2017

Τα εργασιακά το 2017 μπορεί να αποβούν σε ένα από τα κρισιμότερα πεδία για την κυβέρνηση αλλά και για την ολοκλήρωση της περιβόητης 2ης αξιολόγησης με τους δανειστές, δεδομένου ότι οι αλλαγές που ζητούν οι Θεσμοί στις εργασιακές σχέσεις στην Ελλάδα, έρχονται σε αντίθεση με τις επιδιώξεις και τις προτάσεις της κυβέρνησης. Ωστόσο, η ίδια έχει δείξει ήδη από τον Νοέμβριο του 2016 τη θέληση να υπαναχωρήσει πίσω  από κάποιες «κόκκινες γραμμές» της και φαίνεται να δέχεται ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις που ζητούν οι δανειστές. Η τελευταία «γραμμή άμυνας» που θέτει είναι η διασφάλιση των συλλογικών συμβάσεων.

Όμως, η πραγματικότητα σήμερα στην ελληνική αγορά εργασίας καταγράφεται με ιδιαίτερα ζοφερό τρόπο μέσα από τους αριθμούς, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, όπως τα παρουσίασε πρόσφατα η ΓΣΕΕ ενώπιον της «Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης», και τα συμπεράσματα που εξάγονται είναι συγκλονιστικά. Συγκεκριμένα στην Ελλάδα του 2016:

— Από τις 200 κλαδικές συμβάσεις που υπήρχαν πριν από το 2010, σήμερα διατηρούνται μόλις 16!
— Συνολικά 343.760 εργαζόμενοι λαμβάνουν μηνιαίους μισθούς από 100 έως και 400 ευρώ μεικτά.
— 500.000 ιδιωτικοί υπάλληλοι με σχέσεις μερικής απασχόλησης έχουν καθαρές μηνιαίες αποδοχές κάτω και από το επίδομα ανεργίας των 360 ευρώ.
— 126.956 εργαζόμενοι αμείβονται με μεικτό μηνιαίο μισθό έως 100 ευρώ.
— Ο ονομαστικός ακαθάριστος ελάχιστος μισθός μειώθηκε το 2016 σε σχέση με το 2008, από 794 σε 684 ευρώ, σε ποσοστό της τάξης του 14%.
— Η ανασφάλιστη εργασία ανέρχεται στα συγκλονιστικά επίπεδα του 30%. Με τα ανεπίσημα στοιχεία να κάνουν λόγο ακόμα και για 40%.
— Πάνω από 1 εκατομμύριο εργαζόμενοι παραμένουν απλήρωτοι για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
— Πάνω από μια στις δύο νέες προσλήψεις αφορά μερική ή εκ περιτροπής απασχόληση, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2016 η αντιστοιχία έφτασε στο 60%, αφού 6 στις 10 προσλήψεις αφορούσαν αποκλειστικά ευέλικτες μορφές απασχόλησης.
— Μόλις το 14% των ανέργων – που αγγίζουν το ένα εκατομμύριο – λαμβάνουν επίδομα ανεργίας, ενώ η ανεργία παραμένει σε υψηλά επίπεδα σταθερά πάνω από 22%.

Οι αριθμοί, λοιπόν, είναι αμείλικτοι και καταδεικνύουν ότι η ανεργία είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες της χώρας μας, με αποτέλεσμα αυτοί είτε να οδηγούνται στην οικονομική, κοινωνική και ψυχική εξαθλίωση είτε να παίρνουν το μονόδρομο της οικονομικής μετανάστευσης. Τη δεύτερη διέξοδο επιλέγουν μαζικά οι νέοι και μορφωμένοι που βγαίνουν στην αγορά εργασίας, όπως για παράδειγμα γιατροί και μηχανικοί, με αποτέλεσμα πλέον να μιλάμε για το φαινόμενο «brain drain». Δηλαδή, με απλά λόγια, η χώρα μας στεγνώνει από τα νέα ικανά και μορφωμένα μυαλά της που μεταναστεύουν αναγκαστικά βρίσκοντας εργασία στο εξωτερικό.

Ως μοναδική λύση στην πάταξη του προβλήματος της ανεργίας προβάλει η πολυπόθητη αλλά και άλλο τόσο δυσθεώρητη ανάπτυξη. Πακέτο Γιούγκερ, νέος αναπτυξιακός νόμος, νέα προγράμματα ΕΣΠΑ, προσέλκυση επενδύσεων από το εξωτερικό, ιδιωτικοποιήσεις είναι τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται με σκοπό την ανάπτυξη.

Ειδικότερα, αν και η απορρόφηση μέχρι σήμερα των προγραμμάτων ΕΣΠΑ φαίνεται να είναι υψηλή, προβληματική εμφανίζεται η αξιοποίηση του πακέτου Γιούνκερ. Μάλιστα, η μέχρι σήμερα αποτίμηση της κατάστασης για τη συμμετοχή της χώρας στο πακέτο Γιούνκερ, η οποία με ευθύνη αποκλειστικά της κυβέρνησης απέχει από το να καλύψει το τεράστιο επενδυτικό έλλειμμα της χώρας, επέβαλε την κινητοποίησή της για τη δημιουργία του Ταμείου Υποδομών, εντάσσοντας έργα που μπορούν να υλοποιηθούν μέσω ΣΔΙΤ. Με εξαίρεση τις συμφωνίες που έχουν υπογραφεί με τις τράπεζες για τη διάθεση δανείων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις –χρήματα που δεν έχουν πέσει ακόμη στην πραγματική οικονομία– και τη συμφωνία του επενδυτικού fund Diorama για τη συνεπένδυση σε καινοτόμες επιχειρήσεις, τα αμιγώς ιδιωτικά έργα που έχουν ενταχθεί είναι μόλις τρία. Πρόκειται για το δάνειο που έχει συνομολογηθεί για την επένδυση της Creta Farm, τη χρηματοδότηση του επενδυτικού σχεδίου για την αναβάθμιση των περιφερειακών αεροδρομίων που ανέλαβε η Frarport, ενώ εν αναμονή για την υπογραφή της συμφωνίας είναι και το επενδυτικό σχέδιο της ΤΕΡΝΑ για τη δημιουργία αιολικών πάρκων.

Ομοίως και ο νέος Αναπτυξιακός νόμος, ο οποίος, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης, θα αλλάξει το επιχειρηματικό περιβάλλον ενισχύοντας την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, φαίνεται να παρουσιάζει ενδογενείς παθογένειες ασύμβατες με την ελληνική αγορά και σημαντικές καθυστερήσεις στην εφαρμογή του.

Ωστόσο, όσα αναπτυξιακά εργαλεία και αν χρησιμοποιηθούν, αυτά δε θα επιφέρουν την ανάπτυξη, αν δε δημιουργηθούν - μέσα από τις αναπτυξιακές κινήσεις και προτάσεις - νέες θέσεις εργασίας. Και θέσεις εργασίας, οι οποίες κυρίως θα καλύπτονται από τους νέους που έχουν μείνει άνεργοι στη χώρα μας. Αλλά και θέσεις εργασίας, οι οποίες θα αποτελούν θέλγητρο, ώστε οι νέοι επιστήμονες, που μετανάστευσαν στο εξωτερικό και πλέον έχουν φτιάξει τη ζωή τους εκεί, να την εγκαταλείψουν και να επαναπατριστούν.

Επομένως, βασική προϋπόθεση, ώστε η ανάπτυξη να γίνει πραγματικότητα, είναι η εμπέδωση ενός σταθερού φορολογικού κλίματος και η πάταξη της γραφειοκρατίας. Επιπρόσθετα, κρίνεται απαραίτητη η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες στην Ελλάδα αποτελούν το 90% του επιχειρείν. Φυσικά, η κεντρική εξουσία οφείλει να ενισχύσει τους βασικούς πυλώνες τις οικονομίας μας, τον τουρισμό, τη βαριά βιομηχανία μας, και τη γεωργία με τα βασικά προϊόντα λάδια, φέτα, κρασιά. Τέλος, με καινοτόμες ιδέες και μεθόδους που θα αξιοποιούν στο έπακρο τη θέση της χώρας μας ως κόμβου μεταφορών αλλά τις νέες τεχνολογίες, θα μπορέσει να καταστεί η Ελλάδα ένα σύγχρονο τεχνολογικό και διαμεταφορικό κέντρο.

Ειδικότερα, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης, ακόμα, υπάρχουν δυνατότητες ανάπτυξης, όπως άλλωστε προκύπτει και από σχετικές μελέτες. Ο αγροτοδιατροφικός τομέας είναι ο μόνος που άντεξε τα τελευταία χρόνια διατηρώντας την απασχόληση σε κάποιο βαθμό, ωστόσο είναι ανάγκη να αναπτύξει τις κοινωνικές δεξιότητές του. Ομοίως, και ο κλάδος των δομικών υλικών εμφανίζει προοπτικές, εφόσον όμως όσοι απασχολούνται σε αυτόν παρακολουθούν προγράμματα κατάρτισης. Την παράδοσή της στο καλό βαμβάκι μπορεί να αξιοποιήσει η Κεντρική Μακεδονία, που έχει πλεονεκτήματα στους κλάδους της κλωστοϋφαντουργίας και της ένδυσης. Ελπιδοφόρα είναι η προοπτική και στον τουρισμό και τον πολιτισμό με αιχμή τη Θεσσαλονίκη αλλά και στο συνεδριακό τουρισμό.

Ωστόσο, αποκαλύπτονται ελλείμματα σε επαγγελματικές, πρακτικές γνώσεις του εργατικού δυναμικού αλλά και σε δεξιότητες και κοινωνικές γνώσεις, όπως είναι η επικοινωνία, η προσαρμοστικότητα, οι οργανωτικές ικανότητες, η ομαδική συνεργασία και το επιχειρηματικό πνεύμα.

Επομένως, για να μπορέσουν οι νέοι να αξιοποιήσουν στο έπακρο τις αναπτυξιακές δυνατότητες που βρίσκουν εύφορο έδαφος τόσο στη χώρα μας όσο και ειδικότερα στην Κεντρική Μακεδονία, θα πρέπει η πολιτεία να δημιουργήσει και τις κατάλληλες προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, να ενισχύσει το θεσμό της μαθητείας, να καταρτίσει προγράμματα πρώτης επαφής των αποφοίτων στο εργασιακό περιβάλλον, να εφαρμόσει εκτεταμένα προγράμματα κατάρτισης ανέργων, με σκοπό την εμπέδωση της επαγγελματικής εμπειρίας.

Και τούτο, διότι οι αναπτυξιακές κινήσεις που δρομολογούνται από την πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς, θα είναι τελεσφόρες μόνο εάν οδηγούν σε νέες θέσεις εργασίας, οι οποίες θα καλύπτονται από εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και παράλληλα θα προάγουν το επιχειρηματικό πνεύμα.

Έτσι, η ανάπτυξη στη χώρα μας θα έχει και κοινωνικό πρόσημο, ώστε να αξιοποιήσουμε από τη μία το υπάρχον εργατικό δυναμικό και από την άλλη να προσελκύσουμε και πάλι τα νέα λαμπρά μυαλά μας. Ανάπτυξη δίχως κοινωνικό πρόσημο και πρόσωπο συνεπάγεται υποβιβασμένους και υποβαθμισμένους πολίτες με χαμηλό βιοτικό επίπεδο. Αντίθετα, όταν οι πολίτες είναι πραγματικά παραγωγικοί και χρήσιμοι για το κράτος τους τότε η προσωπική ευημερία γίνεται συνολική και το κράτος χρήσιμο στους πολίτες του.

Δημοσιεύτκε στο περιοδικό "Ασφαλιστική Αγορά" στις 1/3/2017

Άννα Ευθυμίου Copyright © 2020 | Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος | Σχεδιασμός Ιστοσελίδων DigiSol